1960-1977 Pater Muskens

Pater-Muskens

Pater Muskens, oftewel ‘Mus’, rector van 1960 – 1977, een bijzonder mens…

Niet alleen een bijzonder, maar ook een gezien mens, kundig, direct, geen fratsen, geïnteresseerd in zijn mensen, maar óók iemand, die op een ontwapenende wijze iedereen- ongeacht rang of stand – allervriendelijkst kon vloeren. Zelf was hij niet altijd ’te peilen’ en dat vonden zijn medewerkers wel eens lastig.  

Hij stond aan het hoofd van een school in roerige tijden – de beroemde jaren ’60 – met controversiele sociale thema’s zoals  machtsdenken, participatie en stakende leerlingen. Het was de tijd van vrijheid en verbeelding, belichaamd door jonge, enthousiaste coördinatoren en hun teams, die hij volledig vertrouwde. Passend bij de tijd liet hij de verbeelding regeren. Hij ondersteunde leerling-counselling en onderwijskundige hervormingen zoals Mastery Learning en Remedial Teaching, zaken, die de school populair maakten 

Hij was wars van complimenten, deed namelijk ‘gewoon’ zijn werk. Dat hij rector was, was weliswaar een feit, maar hij werd er het liefst niet mee aangesproken, delegeerde zoveel mogelijk, want anderen konden het vaak beter dan hijzelf. In gebouw de Wijert liet hij de gang van zaken dan ook graag aan die anderen over. Hij leefde sober, hield niet van dansen en zag in docenten die aan sportdagen meededen, een gevaar, want je kon immers geblesseerd raken. Het wilde in die tijd nog wel eens stevig vriezen, maar ijsvrij? Liever niet, maar na enig aandringen gaf hij er uiteindelijk wél toestemming voor.  

“Mus” wilde niet alleen zijn docenten en andere collega’s leren kennen, maar óók de leerlingen! Dus wat deed hij? Hij ging (’s ochtends) boven aan de trap in de hal staan (West) en bestudeerde alle gezichten, die langs kwamen. Of het nou collega’s of leerlingen waren, hij prentte zoveel mogelijk namen in zijn hoofd en bestudeerde zelfs klassenfoto’s!  Zijn broodje at hij graag samen met ‘onbekenden’, schoof gewoon tijdens de lunch aan, maakte een praatje en legde contact. 

Zijn leven en werken werden begeleid door anekdoten, die misschien niet altijd een hoog waarheidsgehalte hadden, maar hem wél heel goed typeerden. 

Zo had hij een keer deelgenomen aan een managerscursus en toen hem gevraagd werd, hoe het was, antwoordde hij: “Ze hebben veel van me geleerd.” Hij bleek de enige schoolleider te zijn geweest (!) en had blijkbaar ergens gelezen, dat moderne schoolleiders managers moesten zijn, dus hij had zich aangemeld. 

En over zijn uitvoering van de gelofte van armoede doet het volgende verhaal de ronde:  

Hij had maar één boek, de Bijbel, bezat weinig materiële zaken en had ook maar één pak (kleding). Wanneer dat slijtageplekken vertoonde, fietste hij naar C&A en wilde heel graag nóg “zo’n pak”.  Hij droeg nog een witte (priesters)boord, maar deed die af, toen de Mammoetwet in 1968 zijn intrede deed. Dat was een stuk makkelijker, stropdassen droeg hij overigens ook niet. Tenzij er een officiële gelegenheid was.  

Na zijn pensionering in 1977 werkte hij o.a. in de ziekenzorg en voor bejaarden, maar daarover moest je geen ophef maken, dat deed je gewoon….   

Verder wilde hij weer studeren, want de laatste publicaties in zijn oorspronkelijke vakgebieden (theologie, filosofie en klassieke talen) had hij nauwelijks meer kunnen volgen.

Pater Muskens    (foto Dick Prak) 

Het volgende artikel is een samenvatting van een tekst van Pater Muskens, die t.g.v. het 40-jarig bestaan van de school (1986) gepubliceerd is in het Lustrumboek. 

“Schaalvergroting 1960 – 1975” 

1960: het nieuwe gebouw in Haren wordt in gebruikt genomen 

1965: de MMS verhuist naar de Wijert 

weemaal nieuwbouw, riant gelegen en overzichtelijk. Er kwam echter niet alleen een andere behuizing, ook intern waren er (revolutionaire) vernieuwingen! Zo werden er oudercommissies en leerlingenverenigingen opgericht, kwamen er jaarlijkse leerlingverkiezingen én schoolfeesten!  

De Mammoetwet voorzag in een nieuw schooltype: HAVO, maar voor twee katholieke HAVO’s (één voor meisjes en één voor jongens) was geen plaats, dus er kwam een fusie, waardoor Pater Muskens directeur van het Sint Maartenscollege én de MMS werd. Docenten gaven les op beide scholen en aan het  ‘meisjesonderwijs’ kwam een einde.  

De nieuwe naam voor beide locaties werd  “Sint Maartenscollege, school voor VWO en HAVO”. De klassen 1 en 2 zaten in de Wijert (had o.a. met de indeling van praktijklokalen te maken), de rest in Haren. Het aantal leerlingen groeide flink, want inmiddels meldden zich ook steeds meer niet-katholieke kinderen aan. 

De woelige jaren ’60, met name de laatste, zorgden ook op school voor de nodige reuring: 

er kwam een ‘democratiseringshausse’, leerlingen beslisten mee in de meest uiteenlopende zaken, van het plaatsen van koffieautomaten tot vergadermethodes. Klassen hadden inmiddels klassendocenten en kregen eigen coördinatoren (klassen werden gegroepeerd). Korte lijnen en (dus) persoonlijker contact met leerlingen en ouders waren het positieve gevolg van deze nieuwe organisatorische structuur.  

Er werd ook een coördinator BA benoemd (Buitenschoolse Activiteiten), die echter voor beperkte termijn aangesteld werd, want doorstroming van functionarissen werd als positief punt beschouwd. 

Vernieuwingen bleven komen, logisch, want een school is altijd met haar leerlingen onderweg “en wegen slijten nu eenmaal”.   

Halverwege de zeventiger jaren ontstonden er nieuwe projecten en experimenten, waarvoor taakuren beschikbaar werden gesteld. Een van de toenmalige docenten, Jan van Luyn (docent klassieke talen) publiceerde destijds een stuk met de titel “Een school met mensen onderweg” , waaruit je o.a. kon opmaken, dat het aangaan van een fusie eenvoudiger bleek dan mensen en menselijke verhoudingen te vernieuwen…..  

Afbeelding met persoon, person, kostuum, dragen Automatisch gegenereerde beschrijving 

De tekening (gemaakt door oud-collega Henk Veenker) is t.g.v. het eerste VWO-examen in 1974 gemaakt. ‘Mus’ kijkt met een waakzaam oog naar de vele lijnen, die door de Mammoetwet zijn uitgezet. 

Twee jaar later (1976) loopt Pater Muskens bij het oversteken van de Rijksstraatweg tegen een auto aan, juist op de dag, dat conrector Gerard Korfage zijn 25-jarig ambtsjubileum zou vieren (7 september). Het feest werd uitgesteld, gelukkig kwam de rector er redelijk goed van af en kon hij na verloop van tijd zijn taak weer oppakken. 

(Gerard Korfage is op 2 maart jongstleden op 94-jarige leeftijd overleden) 

Tot slot nog een persoonlijke noot over Pater Muskens: 

vlak voor de zomervakantie van1977 maakt een vakcollega op het Kamerlingh Onnes mij erop attent, dat er een vacature op het Sint Maartenscollege is en dat ik meteen moet bellen, als ik belangstelling heb. Zo gezegd, zo gedaan, want hoewel ik nog niet afgestudeerd ben, wil ik best een paar uur lesgeven! Heb immers bijna een jaar ervaring als vervanger op Het Kamerlingh Onnes, dus waarom niet geprobeerd?  

De volgende dag fiets ik naar Haren, ik ben behoorlijk zenuwachtig, loop zoekend door een ‘ontmanteld’ gebouw (de lokalen zijn al ontruimd, stoelen en tafels versperren de gangen), maar word door een bijzonder vriendelijke docent (Piet Maas) opgevangen en naar het lokaal gebracht waar ik moet zijn.  

Na het sollicitatiegesprek met Sjoerd Arts en Liesbeth Gouman (beiden docent Duits) word ik voor de officiële afhandeling van de sollicitatie bij de rector verwacht en dat is Pater Muskens! Ik had al een en ander over hem gehoord, maar nu zit ik opeens tegenover deze man!  

Na enkele vragen over mijn achtergrond (helaas niet katholiek, maar Nederlands Hervormd) en nog een aantal andere zaken overhandigt hij mij een papier, dat ik moet ondertekenen. Daarna spreekt hij de historische woorden:  “U bent aangenomen, ik wens u veel succes! U bent overigens mijn laatste handeling, want IK ga met pensioen!” 

Annet Brinkgreve, docent Duits van 1977 – 2017